Gangsterhel naar hiphophemel KENDRICK LAMAR


rgrgrggrgTot zijn puberteit vlogen in gangsterparadijs Compton de kogels om zijn oren. Kendrick Lamar trok echter zijn ene been uit het graf en ging raps schrijven. Nu is hij de meest gewilde hiphopartiest ter wereld en een boodschapper. ‘Ik wilde niet eindigen als mijn vrienden. Als een stuk statistiek op een dodenlijst.’

Kendrick Lamar (25) pakt de hoes zijn album good kid M.A.A.D city en wijst naar het jongetje midden op de foto, wiens ogen in een gezelschap van familieleden als enige niet met een zwarte balk bedekt zijn. ‘Weet je waarom ik dat heb gedaan?’, vraagt hij terwijl hij met zijn wijsvinger over het gezicht van het halfnaakte ventje wrijft. ‘Ogen geven een kijkje in de ziel. De nog pure ziel in dit geval. Onschuld, angst en kwetsbaarheid. Alles kun je erin zien. Ondanks al het geweld om hem heen, toont dit beeld hoop en vertrouwen dat in de toekomst alles goedkomt. Dat vind ik een fijne gedachte.’

Het ventje op de cover is de dan vier jaar oude Lamar. Er staat een joekel van een fles drank op tafel. De oom bij wie Lamar op schoot zit maakt met zijn hand het teken van een van de vele gangs in Compton. Het zegt volgens de nu 25-jarige rapper alles over zijn duistere verleden en zijn enorme drive om te slagen in de muziekbusiness. De vlucht uit de keiharde realiteit van drugs, criminaliteit, extreem geweld  en moord. Slachtoffer van een gewelddadige omgeving, waarin een individu niets voorstelt en mensen compleet veranderen als ze met een groep op pad gaan. Zoals Lamar treffend omschrijft in The Art of Peer Pressure: ‘Rush a nigga quick and then we’d laugh about it. That’s ironic cause I’ve never been violent. Until I’m with the homies.’

OVERVALLEN
Lamar oogt alles behalve gewelddadig. Eerder als het lulletje van de klas, dat heel goed is in wiskunde en zijn eerste meisjeskus nog moet krijgen. Ontwikkeld, welbespraakt en goedgemanierd. Hij beantwoord vragen met yes en no sir en heeft voortdurend een ontwapenende glimlach op zijn gezicht. De Amerikaan valt dan ook totaal niet op als hij door de kantine van De Wereld Draait Door loopt, waar hij enkele uren later de befaamde minuut mag optreden. ‘We kunnen hem toch wel dertig seconden langer laten staan’, zegt Matthijs van Nieuwkerk vlak voor de generale repetitie tegen een van zijn redactieleden. ‘Mijn zoon komt vanavond speciaal voor hem langs.’

edeedeRookie Lamar is het nieuwe boegbeeld van West Coast hiphop. Binnen een jaar van een nobody tot de heetste rapper van zijn generatie. En hij is credible. Gangsterrap-vedetten Dr. Dre en Snoop Dogg behoren immers tot zijn grootste fans. De twee shows die hij dezer dagen in de Amsterdamse Melkweg doet waren dan ook in een zucht uitverkocht. Het succes van de Amerikaan heeft ook Universal, het Nederlandse label van de rapper, overvallen. Projectmanager Rogier Bol rent rond om de fortuinlijke journalisten die op audiëntie mogen komen bij de nieuwe hiphopgod naar zin te maken, maar is al snel de regie kwijt. ‘We zijn al blij dat Lamar überhaupt interviews geeft, dus zij bepalen wat er vandaag gebeurt’, verontschuldigt hij zich ietwat gegeneerd voor het onvoorspelbare gedrag van de succesvolle artiest en zijn gevolg.

BIKKELHARD
Zelf krijgt de jonge rapper weinig mee van de hectiek rond zijn persoon. Hij ligt op de eerste etage van het gebouw bij de Westergasfabriek onderuitgezakt in een grijs oldskool Adidas-trainingspak op een comfortabele bank. Bijna onverstaanbaar rapt hij zachtjes mee met wat hiphopnummers op zijn telefoon. Plots veert hij op. ‘Check deze track’, zegt hij met glimmende ogen als hij een nummer van Snoop Dogg laat horen. ‘Dat is pas echte hiphop. Pas over twintig jaar heb ik dat niveau.’ Lamar is moe, want hij is altijd onderweg. Zijn koffer wordt zelden uitgepakt. Hij heeft momenteel zelfs geen eigen huis. ‘Ik woon in de tourbus en in hotels. Zelfs als ik naar Los Angeles terugga, slaap ik in een hotel. Eigenlijk is het best fucked up, maar voorlopig trek ik het nog wel. Ik slaap toch het merendeel van de dag tussen de optredens door.’

DELERIUM
Naast slapen wil Lamar vooral zijn verhaal doen. Een verhaal van zijn bikkelharde jeugd in het westen van de Verenigde Staten. De subtitel van zijn nieuwe album is dan ook niet voor niets ‘A Short Film By Kendrick Lamar’. Op good kid M.A.A.D city vertelt Lamar zeer gedetailleerd over het harde bestaan in Compton, de speeltuin van de Crips en Bloods-bendes. Drugs, overvallen, seks, schietpartijen en de eeuwige jacht naar dollars. Alles komt aan bod. Daarbij wordt niets of niemand gespaard. ‘Alles op de plaat is echt gebeurd. Ik liep zelf ook met een pistool op zak. Wanneer je in een gang zit, is wapenbezit een soort tweede natuur. Sommige van mijn homies zwaaiden er alleen te vaak mee. Dat heb ik nooit gedaan. Voor mij was het pure zelfbescherming.’ Of hij zelf ook weleens de trekker heeft overgehaald, wil hij niet zeggen. ‘Het zou wel heel dom zijn om dat nu door jou op te laten schrijven toch?’, zegt hij met een knipoog.

fffffLeven in Compton is volgens Lamar het best in één woord te omschrijven: onvoorspelbaar. ‘Je hebt goede, maar vooral veel slechte dagen. De kunst is om daar goed mee om te gaan. En dat lukte mij steeds minder.’ Lamar gebruikte drugs en dronk zich vrijwel dagelijks een delirium. Puur om de pijn van het bestaan te verzachten. In het nummer Good Kid rapt hij dat de verstikkende bendecultuur hem zelfs bijna tot zelfmoord dreef. Me jumping off of the roof. Is just me playing it safe. ‘Het is heel moeilijk om je los te maken van al het vertrouwde in je leven. Als jongere wil je ergens bij horen. Een gang is de brotherhood waar je mee opgroeit. Iedereen is betrokken en dekt elkaar. Dat geef je niet zomaar op.’

Een goeie jongen in een gekke stad. Het blijftal die jaren wringen. Lamar trekt het straatleven van Compton steeds minder en uiteindelijk lukt het hem om zich los te weken van zijn homies. Lamar vindt God, althans: hij beleeft een verlichtende spirituele ervaring, die hem het rechte pad op smijt. ‘Ik zag steeds meer gasten jarenlang de bak in draaien of omgelegd worden. Er  moest iets positief veranderen in mijn leven. Iemand vroeg op een dag letterlijk: waar geloof je nu in? Een hogere macht of de kracht van wapens en drugs? Ik wist daar toen nog geen antwoord op te geven, maar ik wilde in ieder geval niet eindigen als mijn vrienden. Als een stuk statistiek op een dodenlijst.’

MAF WIJF
Inmiddels is Lamar alweer een aantal jaar van de drugs en drinkt hij geen druppel meer. Maar hij beseft wel dat hij geluk heeft gehad. Volgens de rapper is de original gangsta-wijsheid van zijn vader, die zelf in een gang zat in Chicago, de reden dat hij nu nog niet tussen zes planken ligt. ‘Het straatleven in Chicago is nog vele malen harder dan in Compton. Mijn pa heeft heel veel foute dingen gedaan en ook in de bak gezeten. Maar hij heeft het wel overleefd. Op een of andere bizarre manier heeft dat mij altijd gesterkt. Hij heeft een nog veel zwaardere hel doorstaan.’

dwdwdOm zijn levenswandel op papier te zetten had Lamar ook steun nodig. Hij moest volledig open kaart spelen om zijn verhaal geloofwaardig te vertellen. Die steun kwam opvallend genoeg van Popdiva Lady Gaga. De twee zijn – ondanks dat Lamar de door haar ingezongen versie van Bitch, Don’t Kill My Vibe in de prullenmand gooide – goede vrienden. ‘Iedereen onderschat haar.  Mensen zien Gaga als een maf wijf, maar ze is heel creatief en is een van de meest sensitieve mensen die ik ken. Zij heeft me geleerd om echt mezelf te zijn.’ Volgens Lamar is die oprechtheid het geheim van zijn succes met good kid M.A.A.D city. ‘Ik vond het doodeng om zo kwetsbaar en open te zijn, maar dat is waarschijnlijk ook de kracht van de plaat. Het is een heel ander geluid van de West Coast, dan iedereen gewend is. Minder macho, maar wel met de dirt, die nu eenmaal op straat plaatsvindt.’

NOOIT KIND GEWEEST
Op de vraag of hij liever in een iets vredigere plaats in Californië was geboren, reageert hij oprecht verbaasd. ‘Natuurlijk niet. Compton heeft mij gemaakt tot de persoon die ik nu ben. Daarom ben ik nu artiest. De stad heeft me hard gemaakt, maar ook de push gegeven om er uiteindelijk uit te stappen en iets van mijn leven te maken. Nu heb ik door mijn verleden the best of both worlds en word ik nooit meer dat stukje statistiek, zoals veel van mijn vrienden zijn geëindigd.’ Lamar gaat nog regelmatig terug naar zijn geboortegrond om oude homies te bezoeken. Ze voelen zich niet verraden nu hij hen de rug heeft toegekeerd. ‘Ze zijn zelfs trots. Ik ben een leider geworden in plaats van een volger. Ze zeggen zelfs tegen hun kinderen dat ik het bewijs ben dat er een way out is.’

vrfrGezien de flinke hoeveelheid geeuwen tegen het einde van het gesprek, valt ook het artiesten bestaan Lamar niet altijd mee. Overmorgen moet hij weer naar Duitsland en ‘nog een land in het Noord-Europa’. Het liefst gaat hij nog een tukje doen in de tourbus, maar de anderhalve minuut promo in het Nederlandse babbelprogramma moet nu eenmaal gebeuren. Ook dat hoort erbij. Vlak voordat Lamar wegsjokt richting de studio van het tv-programma, pakt hij nog eenmaal de albumhoes van good kid M.A.A.D city.

‘Soms zou ik willen dat ik die jongen op de foto de kennis zou kunnen meegeven die ik nu heb. Daar zit nog wel wat pijn. Ik zou tegen hem willen zeggen: Heb geduld en word niet te snel volwassen. Alles komt echt wel goed. Ik ben nooit echt kind geweest en heb totaal niet genoten van mijn jeugd. Alle bad shit die ik heb meegemaakt heeft mij een edge gegeven, die ik als artiest nu kan overbrengen op jongeren die in een soortgelijke situatie zitten. Maar het heeft me wel beschadigd en daar zal ik mee moeten leren leven. Daar veranderen geld en succes helemaal niets aan.’

John den Braber
Foto’s: Johannes Abeling

Comments are closed.